Ochrona dziecka przed długami spadkowymi - postanowienie Sądu w Szczecinie
piątek, 25 września 2026
Ochrona dziecka przed długami spadkowymi - postanowienie Sądu w Szczecinie
Skuteczne zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu zadłużonego spadku.
Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wydał niezwykle istotne postanowienie zabezpieczające interesy majątkowe naszej Klientki oraz jej małoletniego syna. Sąd w pełni uwzględnił złożony wniosek i zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej babce chłopca, zwalniając dziecko z ciężaru wielotysięcznych zobowiązań finansowych.
Pułapka sukcesyjna: odrzucenie spadku przez rodzica a prawa dziecka
Stan faktyczny sprawy dotyczył sytuacji powszechnej wśród osób przebywających na emigracji. Nasza Klientka od wielu lat mieszka poza granicami kraju. Po śmierci swojej matki stawiła się u notariusza i złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku, żyjąc w usprawiedliwionym przekonaniu, że czynność ta definitywnie zamyka wszelkie sprawy spadkowe w rodzinie.
Klientka nie miała świadomości konstrukcji polskiego prawa spadkowego: odrzucenie spadku przez rodzica wywołuje fikcję prawną, wedle której traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. W rezultacie cały udział spadkowy przechodzi automatycznie na jego zstępnych - w tym przypadku na małoletniego syna, w imieniu którego należało złożyć odrębne oświadczenie w terminie 6 miesięcy.
Niespodziewany dług kredytowy zmarłej:
Sytuacja stała się krytyczna, gdy na jaw wyszło, że zmarła krótko przed śmiercią zaciągnęła nieubezpieczony kredyt bankowy na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych. Bez szybkiej i profesjonalnej interwencji prawnej cały ten dług przeszedłby na niczego nieświadome, małoletnie dziecko.
Zatwierdzenie uchylenia się od skutków błędu na podstawie art. 1019 k.c.
W imieniu matki małoletniego Kancelaria skierowała do sądu wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku. Kluczowym zadaniem dowodowym było wykazanie, że przekroczenie terminu nie wynikało z opieszałości, lekceważenia prawa czy braku elementarnej staranności, lecz stanowiło działanie pod wpływem obiektywnie usprawiedliwionego błędu co do skutków prawnych (błędu prawnie relewantnego).
Sąd podzielił w całości naszą argumentację. Zatwierdził zarówno uchylenie się od skutków prawnych milczenia spadkobiercy, jak i przyjęcie spóźnionego oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego, co definitywnie uwolniło dziecko od jakiejkolwiek odpowiedzialności za zobowiązania zmarłej babki.
Co warto wiedzieć o odrzucaniu spadku w imieniu dzieci?
Sprawa ta stanowi ważną przestrogę dla osób regulujących kwestie spadkowe bez wsparcia adwokata:
- Automatyczne przejście praw - odrzucenie spadku przez Ciebie powoduje, że powołane do spadku zostają Twoje dzieci,
- Sztywny termin 6 miesięcy - czas na złożenie oświadczenia w imieniu małoletniego biegnie niezależnie od stanu wiedzy rodzica o tym obowiązku,
- Ciężar nieznanych długów - brak reakcji skutkuje nabyciem spadku (z dobrodziejstwem inwentarza), co przy bierności rodzi ryzyko egzekucji komorniczych,
- Instytucja błędu (art. 1019 k.c.) - w wyjątkowych, rzetelnie uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość prawnego naprawienia uchybionego terminu przed sądem.