Automatyzm prokuratury w sprawach o najcięższe przestępstwa

W praktyce postępowań karnych prokuratura bardzo często powołuje się na przesłankę z art. 258 § 2 k.p.k., wskazując, że podejrzanemu grozi wyjątkowo surowa kara pozbawienia wolności.

W sprawach o najcięższe przestępstwa, w tym zagrożone karą od 5 lat pozbawienia wolności aż do dożywotniego pozbawienia wolności, argument ten pojawia się niemal automatycznie.

Kolejny wniosek prokuratora oddalony

W kolejnej z prowadzonych spraw, gdzie adwokat Krzysztof Tumielewicz występuje w charakterze obrońcy podejrzanego, sąd nie uwzględnił wniosku prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania, pomimo że zarzuty dotyczyły czynów kwalifikowanych jako zbrodnia zagrożona karą od 5 lat pozbawienia wolności do dożywotniego pozbawienia wolności.

Sama surowość grożącej kary nie może prowadzić do automatycznego pozbawienia człowieka wolności. Ocena przesłanek aresztowych musi być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem konkretnego etapu postępowania, zachowania podejrzanego oraz rzeczywistego ryzyka utrudniania postępowania karnego.

Znaczenie surowej kary maleje wraz z upływem czasu

Szczególnie istotne jest stanowisko wypracowane zarówno w orzecznictwie krajowym, jak i europejskim. Zgodnie z nim grożąca surowa kara może uzasadniać stosowanie tymczasowego aresztowania przede wszystkim na początkowym etapie postępowania, kiedy organy ścigania dopiero zabezpieczają materiał dowodowy, przesłuchują świadków i ustalają przebieg zdarzenia.

Wraz z upływem czasu znaczenie tej przesłanki systematycznie maleje, a sąd rozpatrując wniosek o przedłużenie izolacji, powinien wskazać konkretne, nowe okoliczności przemawiające za dalszym stosowaniem aresztu.

Zasada minimalizacji środków zapobiegawczych

Warto podkreślić, że choć zgodnie z uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2012 r. (sygn. I KZP 18/11), przesłanka z art. 258 § 2 k.p.k. może stanowić samodzielną podstawę stosowania tymczasowego aresztowania, nie zwalnia to sądu od obowiązku każdorazowej analizy wszystkich okoliczności sprawy oraz stosowania zasady minimalizacji środków zapobiegawczych.

Dla obrony niezwykle istotne i skuteczne jest wykazanie przed sądem szeregu okoliczności łagodzących. Argumentujemy, że podejrzany:

• posiada stałe miejsce zamieszkania,
• posiada stałą pracę i uregulowany tryb życia,
• utrzymuje silne więzi rodzinne,
• nigdy nie ukrywał się przed organami ścigania,
• dobrowolnie stawiał się na wezwania i nie podejmował żadnych działań zmierzających do utrudniania śledztwa.

W takich sytuacjach sama wysokość grożącej kary nie może w sposób bezwzględny przesądzać o konieczności stosowania najsurowszego środka zapobiegawczego.

Powyższe rozstrzygnięcia jasno pokazują, że nawet w sprawach dotyczących zarzutów zagrożonych karą od 5 lat pozbawienia wolności do dożywotniego pozbawienia wolności, skuteczna obrona na etapie aresztowym jest jak najbardziej możliwa. Każda sprawa wymaga rzetelnej, zindywidualizowanej oceny, a sąd nie może zastępować konkretnych przesłanek procesowych samym odwołaniem się do wysokiego ustawowego zagrożenia karą.

Adwokat Szczecin, obrońca w sprawach karnych. Specjalizuje się m.in. w obronie w postępowaniach aresztowych oraz sporządzaniu zażaleń na tymczasowe aresztowanie.